06 Kweken
Jurema preta kweken als sierplant
Jurema preta uit zaad opkweken in Nederland: de harde zaadhuid, kiemen, potgrond, licht en een vorstvrije winter, met cijfers uit Braziliaans onderzoek.
Jurema preta laat zich in Nederland goed als kuipplant kweken, zolang je hem verzorgt als een tropische boom: veel licht, goed doorlatende grond en een warme, vorstvrije winter binnen. Met zijn fijne, geveerde blad en de witte bloeiaren is het een sierlijke plant. De cijfers op deze pagina komen uit de monografie van de Braziliaanse landbouwonderzoeksinstelling Embrapa, tenzij anders vermeld. Hoe de plant zich in Nederlandse woonkamers houdt, is niet onderzocht; daar gaat het om ervaring en voorzichtige afleiding.
De harde zaadhuid
Het zaad van jurema preta is klein, plat en lichtbruin, 3 tot 4 millimeter lang. De zaadhuid laat bijna geen water door. In het wild is dat een overlevingsmechanisme, maar het zorgt ervoor dat zonder hulp maar een klein deel van de zaden kiemt.
Embrapa noemt twee voorbehandelingen om de zaadhuid open te maken: de zaden 1 minuut in kokend water dompelen, of 5 minuten in zwavelzuur. Zwavelzuur is een laboratoriummethode en hoort niet thuis. De warmwatermethode is goed te doen: giet kokend water over de zaden, laat ze een minuut staan en spoel ze daarna met lauw water. Alternatief is de zaadhuid aan één kant voorzichtig dun schuren met fijn schuurpapier, zonder de kiem te raken.
Zaaien en verspenen
Zaai de voorbehandelde zaden in kleine potjes of trays met een luchtig zaaimengsel, ongeveer zo diep als het zaad dik is. Zet ze op een lichte, warme plek. In Brazilië komen de kiemplanten na 5 tot 10 dagen boven, met een kiemingspercentage van 65 tot 90 procent. Thuis kan het langer duren, zeker als de grond koeler is dan in het Braziliaanse binnenland.
Verspeen de plantjes 1 tot 2 weken na het kiemen, of zodra ze 3 tot 5 centimeter hoog zijn. Ga voorzichtig te werk: jurema preta maakt een penwortel die recht naar beneden groeit, met daarnaast oppervlakkige wortels. Een diepe pot past daar beter bij dan een brede, ondiepe schaal. In Brazilië zijn zaailingen na ongeveer 3 maanden groot genoeg om uit te planten.
Zaad dat je bewaart, houdt onder gewone omstandigheden tot ongeveer een jaar zijn kiemkracht. Bewaar het droog, donker en koel.
Grond, water en voeding
In de natuur groeit de soort op diepe, vaak zanderige grond met weinig voedingsstoffen. Een mengsel van potgrond met een flinke portie grof zand of fijn grind werkt daarom goed. De wortels vormen knolletjes met Rhizobium-bacteriën die stikstof uit de lucht binden, dus veel extra voeding heeft de plant niet nodig.
Embrapa noemt de soort zeer tolerant voor droge en arme grond, en hij komt ook voor op plekken die tijdelijk onder water staan. In een pot is langdurig natte grond toch het grootste risico. Geef water als de bovenste centimeters droog zijn en laat geen water in de schotel staan.
Licht en temperatuur
Jurema preta is een lichtminnende soort die geen lage temperaturen verdraagt. In het natuurlijke verspreidingsgebied komt geen vorst voor; de laagste temperatuur die Embrapa voor dat gebied noemt is 10,1 °C, gemeten in Bahia in 1971. Voor Nederland betekent dat:
- van eind mei tot in september kan de plant buiten op een zonnige, beschutte plek staan;
- haal hem binnen voordat de nachten onder de 10 °C zakken;
- overwinter op de lichtste plek in huis, een serre of een verwarmde kas.
In de winter groeit de plant weinig en kan hij een deel van zijn blad verliezen. Jurema preta is van nature halfbladverliezend; geef in die periode minder water.
Snoeien en hanteren
De takken dragen doorns. Werk met handschoenen als je verpot of snoeit. De soort loopt in de natuur goed opnieuw uit na kappen, en Embrapa beschrijft dat je de plant laag kunt houden om het blad bereikbaar te maken voor vee. In een pot kun je hem daarom rustig terugsnoeien om hem compact te houden.
Houd hem weg bij dieren
Braziliaans onderzoek koppelt het eten van jurema preta aan aangeboren afwijkingen en verwerpen bij geiten en schapen (Lima Bezerra e.a. 2021). Zet de plant daarom buiten bereik van huisdieren en eet zelf niets van de plant.
Wettelijk
Zaden en een levende plant staan op geen enkele lijst van de Opiumwet. Zelf stoffen uit de plant halen of er een drank van maken valt daar wel onder. De details staan op de wetpagina. Meer over het uiterlijk van de boom, zodat je weet wat je opkweekt, lees je bij de plant.