04 Chemie
DMT in de wortelbast van jurema preta
Welke stoffen chemici in Mimosa tenuiflora vonden, hoeveel DMT er in de bast gemeten is en waarom die stof de plant juridisch gevoelig maakt.
De bast van jurema preta bevat N,N-dimethyltryptamine, afgekort DMT. Dat is een indoolalkaloïde uit de groep van de tryptaminen en een sterk hallucinogeen. Het overzichtsartikel van Souza e.a. (2008) noemt de wortelbast als vindplaats, en ook in de stambast is DMT gemeten. De Braziliaanse landbouwonderzoeksinstelling Embrapa noemt de wortelbast het psychoactieve deel van de plant.
Deze pagina beschrijft de plant als chemisch object: wat erin is gevonden en hoe sterk de gehaltes verschillen. Over gebruik, bereiding, dosering of combinaties met andere stoffen staat hier bewust niets.
Van nigerine naar DMT
De eerste chemische aanwijzing kwam in 1946. De Braziliaanse onderzoeker Gonçalves de Lima bezocht een dorp van de Pankararu, beschreef de jurema-wijn die daar werd gedronken en vond in de plant een alkaloïde die hij nigerine noemde. Volgens Souza e.a. ging het waarschijnlijk om onzuiver DMT.
In 1990 bevestigde een Mexicaans-Canadees team DMT in de bast van de Mexicaanse tepezcohuite, zoals de boom daar heet (Meckes-Lozoya e.a. 1990). Sindsdien is DMT in Braziliaans materiaal steeds opnieuw aangetoond, bijvoorbeeld met gaschromatografie en kernspinresonantie (Amariz e.a. 2022).
Hoeveel DMT er gemeten is
De duidelijkste meting komt van chemici van de Federale Universiteit van Bahia. Zij ontwikkelden een eenvoudige analysemethode en onderzochten daarmee 24 monsters binnenbast die ze lokaal hadden verzameld (Gaujac e.a. 2012).
| Meting | Uitkomst |
|---|---|
| Aantal monsters | 24, binnenbast, verzameld in Bahia |
| Laagste gehalte | 1,26 mg DMT per gram |
| Hoogste gehalte | 9,35 mg DMT per gram |
| Detectiegrens van de methode | 0,12 mg per gram |
Het verschil tussen het laagste en het hoogste monster is ruim een factor zeven. Dezelfde plantensoort levert dus bast met sterk uiteenlopende gehaltes. Een studie over 24 maanden bij Petrolina in Pernambuco vond dat het DMT-gehalte in de stambast samenhangt met het seizoen: bij meer zonnestraling en hogere temperaturen lag het lager, terwijl de hoeveelheid regen geen duidelijk verband liet zien (De Souza e.a. 2025).
Andere stoffen in de plant
DMT is niet de enige stof die onderzoekers interesseert. In 2005 isoleerde een Fins team uit de stambast een verbinding die zij yuremamine noemden. Het was het eerste voorbeeld van een nieuwe klasse fyto-indolen, stikstofhoudende plantenstoffen met een indoolring (Vepsäläinen e.a. 2005).
Souza e.a. noemen daarnaast serotonine (5-hydroxytryptamine). Een systematisch overzicht uit 2021 groepeert de stoffen in de plant in vier klassen: alkaloïden, saponinen, flavonoïden en terpenoïden (Lima Bezerra e.a. 2021). De looistoffen in de bast, die hem geschikt maken als verfstof, horen bij de polyfenolen.
Giftig voor vee
Voor boeren in het Braziliaanse binnenland is de chemie van jurema preta een praktisch probleem. Geiten en schapen die de plant eten, krijgen vaker jongen met aangeboren afwijkingen of verwerpen. Het overzicht van Lima Bezerra e.a. koppelt die effecten waarschijnlijk aan de indoolalkaloïden, vooral DMT. In een proef van het Amerikaanse ministerie van Landbouw kregen drachtige ratten plantmateriaal, extracten of gezuiverde tryptaminen. Hun jongen hadden vaker een gespleten verhemelte en skeletafwijkingen (Gardner e.a. 2014).
Waarom dit juridisch telt
DMT staat in Nederland op lijst I van de Opiumwet. De plant zelf staat er niet op. Wat dat verschil betekent voor bezit, kweek en verwerking, lees je op de wetpagina. Hoe de plant als sierboom groeit, staat bij kweken.